جهانی شدن عرصه ی دانش و موسسات آموزش عالی  آلمان را نیز با چالش هایی جدید روبرو ساخته است. دولت و موسسات آموزش عالی تلاش کرده اند با اجرای یک سلسله اصلاحات به مصاف این چالش ها رفته و نظام آموزش عالی آلمان را با نیازهای بین المللی منطبق سازند. این نوآوری ها چشم انداز آموزش عالی در آلمان را به طور بنیانی تغییر  خواهند داد. این اصلاحات زمینه های مختلفی را در بر می گیرند. از تقسیم مقاطع تحصیلی به کارشناسی و کارشناسی ارشد، دریافت شهریه و برگزاری آزمون ورودی گرفته تا اجازه ی تاسیس مؤسسه های آموزش عالی خصوصی و شراکت درازمدت بین مؤسسه های آموزش عالی و نهادهای خارج از دانشگاه. در حال حاضر در هیچ بخشی از اجتماع تحولاتی چنین گسترده در جریان نیست.

هدف این اصلاحات تقویت بنیان های آموزش و پژوهش در رقابت سخت بین المللی و بازگرداندن آن به جایگاه برتر گذشته است.با تغییر قانون مؤسسه های آموزش عالی، دانشگاه ها برای تعیین ساختار خود از آزادی بیشتری برخوردار شده و پرداخت حقوق به استادان ثابت براساس توان مندی آن ها انجام خواهد گرفت. دانشگاه های صاحب نام تلاش خواهند کرد اعتبار خود را بهبود بخشند. علاوه بر همه ی این ها اعلام درجه بندی نهادهای آموزشی بر اساس کیفیت و معروفیت، رقابت میان آن ها را شدت می بخشد.

این هدف هم چنین در خدمت طرح ابتکاری انتخاب دانشگاه ممتاز در بین دانشگاه های آلمان قرار دارد (اطلاعات بیشتر در مدخل اینترنتی مربوطه). طبق این طرح تعدادی از دانشگاه ها که توسط یک هیات داوری متخصص و بی طرف انتخاب می شوند، نزدیک به دو میلیارد یورو دریافت خواهند کرد. با این بودجه هزینه ی موسسه های آموزشی برای پرورش نسل جوان دانشمندان، مراکزی ممتاز برای گرایش هایی خاص از تحقیقات (مجموعه های ممتاز) (Exzellenzcluster)  و تحقیق در نه دانشگاه برتر آلمان تامین خواهد شد. این نه دانشگاه برتر عبارتند از: دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان و دانشگاه فنی مونیخ، دانشگاه فنی کارلسروهه، دانشگاه فنی آخن (RWTH Aachen) و دانشگاه های کنستانس، گوتینگن، هایدلبرگ، فرایبورگ و دانشگاه آزاد برلین.

مسئولیت اصلی اجرای این طرح بر عهده ی جامعه¬ی تحقیقاتی آلمان (DFG)، مهم ترین تامین کننده ی هزینه های پژوهشی، است. اجرای بخشی از این طرح آثاری درازمدت برجا خواهد گذاشت: هر دانشگاه برای ارائه ی اصلاحات مناسب به منظور دست یافتن به جایگاهی بالا در عرصه ی پژوهش در مقیاسی بین¬المللی طی سال های آتی با اختصاص امتیازی تشویق خواهد شد. به این ترتیب دورانی که در آن اصل برابری بر نظام آموزش عالی حاکم بود و تحصیل و آموزش در هر دانشگاه آلمانی در اساس ارزش یک سانی داشت به پایان رسیده است.