Federalny Trybunał Konstytucyjny jest instytucją charakterystyczną dla niemieckiej demokracji powojennej. Ustawa Zasadnicza wyposażyła go w prawo pozbawiania mocy prawidłowo uchwalonych ustaw, jeżeli stwierdzi, że naruszają one zasady konstytucji. Trybunał Konstytucyjny podejmuje działania jedynie na wniosek. Krąg uprawnionych do wniesienia skargi obejmuje organy federalne: prezydenta federalnego, Bundestag, Bundesrat, rząd federalny lub ich części – posłów lub frakcje – oraz rządy krajowe. Trybunał Konstytucyjny w „sporze konstytucyjnym” działa na rzecz ochrony zagwarantowanego w Ustawie Zasadniczej podziału władzy oraz państwa związkowego. Aby umożliwić odwołanie się do Trybunału Konstytucyjnego także mniejszości parlamentarnej, do zaskarżenia normy prawnej („skarga w sprawie abstrakcyjnej kontroli zgodności normy z Ustawą Zasadniczą“) wystarczy jedna trzecia członków Bundestagu.

Ustawa Zasadnicza do „skargi konstytucyjnej” uprawnia ponadto pojedynczych obywateli, którzy uważają, że działalność władz narusza ich podstawowe prawa. Do zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego ze „skargą w sprawie konkretnej kontroli zgodności normy z Ustawą Zasadniczą” jest zobowiązany wreszcie każdy sąd niemiecki, jeżeli uzna ustawę za sprzeczną z konstytucją. Federalny Trybunał Konstytucyjny ma wyłączne prawo do wykładni konstytucji dla całego wymiaru sprawiedliwości.