دانش شبکه‌ئی

پژوهش مشترک در گروه‌های بین‌المللی در دانشگاه‌ها و مؤسسه‌های علمی آلمان امری عادی است
پژوهش مشترک در گروه‌های بین‌المللی در دانشگاه‌ها و مؤسسه‌های علمی آلمان امری عادی است Thomas Koehler/Photothek via Getty Images
عرصه‌ی پژوهش گرایشی بین‌المللی دارد، آلمان از شبکه‌ی ارتباطی خوبی برخوردار است و دروازه‌های آن به ‌روی همه‌ی دانش‌مندان خارجی باز است.
dpa/Hirschberger

جهانی‌شدن، عرصه‌ی دانش در آلمان را نیز در برابر چالش‌های جدید قرار داده است. در برابر این چالش‌ها توانائیِ شبکه‌ئی‌کردن دانش و دانش‌مندان بسیار اهمیت دارد. آلمان در این زمینه از وضعیت خوبی برخوردار است. هم‌اکنون نزدیک به نیمی از مقالات علمی در آلمان را زنان و مردان پژوهش‌گر در یک مشارکت بین‌المللی تدوین می‌کنند. بر اساس برآورد گزارش «دانش غیرمتعصبانه 2015» 38,094 نفر از کسانی که در حوزه‌های دانش و هنر در 399 مؤسسه‌ی آموزش عالی آلمان کار می‌کنند تابعیت خارجی دارند. از این تعداد 2,886 نفر دارای رتبه‌ی استادی هستند. این رقم ده درصد مجموع شاغلان مؤسسه‌های آموزش عالی است. از سال 2006 به ‌بعد شمار کارکنان خارجی بخش علمی این مؤسسه‌ها 76 درصد و شمار استادان خارجی 46 درصد افزایش یافته است. تسهیلاتی که به‌تازه‌گی برای صدور روادید برای دانش‌مندان کشورهای خارج از اتحادیه‌ی اروپا به ‌اجرا گذاشته شده نیز در این افزایش نقش داشته است.

هم‌چنین شمار پژوهش‌گران خارجی که برای اقامت در آلمان کمک مالی دریافت می‌کنند، افزایش یافته است. 56,310 متخصصی که درحال‌حاضر در آلمان فعالیت می‌کنند اغلب اهل روسیه، چین، هندوستان، ایالات متحد آمریکا و ایتالیا هستند. مؤسسه‌های آموزش عالی و نهادهای پژوهشی اغلب مراکزی برای خوش‌آمدگوئی دارند تا بتوانند از دانش‌مندان خارجی در ابتدای شروع‌به‌‌کار در آلمان حمایت کنند. اقامت کوتاه‌مدت پژوهش‌گران خارجی نیز امری مفید تلقی می‌شود، زیرا آنان پس از بازگشت به‌ موطن خود هم‌کارانی ارزش‌مند در شبکه برای فعالیت‌های مشترک آینده خواهند بود.

بسیاری از دانش‌مندان خارجی به ‌خاطر زیرساخت‌های جذابِ پژوهش به آلمان می‌آیند. از جمله‌ی این زیرساخت‌ها وجود دستگاه‌های بزرگ پژوهشی و دست‌رسی و امکان کار با آن‌هاست. تنها جامعه‌ی هلم‌هولتس از 50 دستگاه بزرگ برای پژوهش در زمینه‌های مختلف استفاده می‌کند. بسیاری از دانش‌مندان برجسته‌ی خارجی از طریق جایزه‌ی 5 میلیون یورویی بنیاد هومبولد برای پژوهش‌گران برجسته در دانشگاه‌های آلمان، که بزرگ‌ترین جایزه‌ برای پژوهش در این کشور است، به‌ آلمان می‌آیند.

17,686 دانشمند آلمانی با حمایت مالی برای پژوهش به کشورهای دیگر رفته‌اند. مهم‌ترین حمایت‌کنندگان این برنامه جامعه‌ی پژوهشی آلمان (DFG)، برنامه‌ی ماری کوری اروپا و پیشاپیش آن‌ها سرویس تبادلات دانشگاهی آلمان (DAAD) است. نزدیک به‌ دوسوم از این دانش‌مندان با بورس‌های DAAD، بزرگ‌ترین حامی مبادله‌ی دانش‌جو و دانشمند در جهان، به خارج رفته‌اند.

آلمان در پی آن است که هم‌کاری‌های علمی را در سطح بین‌المللی گسترش دهد و تعمیق کند و هم‌زمان آن‌ را به سطح بالاتری ارتقاء دهد. «طرح اجرائی هم‌کاری‌های بین‌المللی» وزارت آموزش و پژوهش (BMBF) در سال 2014 بستر مناسب برای دست‌یافتن به ‌این هدف را فراهم آورده است.

گرایش جدید و موشکافانه‌ی استراتژی بین‌المللی‌شدن

این طرح اجرائی می‌بایست زمینه را برای جهت‌گیری جدید استراتژی بین‌المللی‌شدن دانش و پژوهش، که از سال 2008 آغاز شده، فراهم و آن ‌را با آخرین تحولات هم‌ساز کند. از جمله‌ی این تحولات توسعه‌ی فضای پژوهشی اروپائی (EFR) در میان اعضای اتحادیه‌ی اروپاست. آلمان از تعمیق این فضای پژوهشی، که در آن پژوهش‌گران از آزادی عمل کافی برخوردار و دست‌آوردهای علمی و فن‌آوری آزادانه مبادله می‌شوند، به‌طورگسترده حمایت می‌کند. این طرح اجرائی هم‌چنین خطوط کلی هم‌کاری‌های آینده با کشورهای درحال‌توسعه و در آستانه‌ی صنعتی‌شدن را تبیین می‌کند و روشن می‌سازد آلمان چگونه می‌تواند بر سهم خویش در حل چالش‌های جهانی بیافزاید.

Related content