طرفدار یک‌پارچگی اروپا

اتحادیه اروپا
اتحادیه اروپا GettyImages/Echo
آلمان ازجمله کشورهای پایه‌گذار اتحادیه‌ی اروپا و مدافع هم‌بستگی اروپائی‌ها، حتی در شرایط سخت است.
picture alliance/chromorange

هیچ کشوری در اروپا بیش از آلمان همسایه ندارد. آلمان با 9 کشور مرز مشترک دارد که از آن میان هشت کشور عضو اتحادیه‌ی اروپا (EU) هستند. یک‌پارچگی اروپا، یکی از تأثیرگذارترین اقدامات موفق سیاسی در دهه‌های گذشته، بنیان صلح، امنیت و رفاه آلمان را تشکیل می‌دهد. توسعه و تقویت این اتحادیه در آینده، به‌ویژه در شرایطی بسیار پیچیده و بحران‌زا، وظیفه‌ی محوری سیاست خارجی آلمان باقی خواهد ماند. پروژه‌ی تاریخی اتحادیه‌ی اروپا، که در دهه‌ی 50 قرن بیستم آغاز شد، امروز بیش از نیم‌میلیارد شهروند اروپائی را در 28 کشور عضو در بر می‌گیرد. سیاست اروپائی آلمان در همه‌ی مراحل شکل‌گیری اتحاد اروپا ‌به ‌عنوان نیروئی محرک نقشی مؤثر داشته و در توسعه‌ی مشترک اروپا پس از پایان جنگ سرد میان شرق و غرب به‌طورفعال سهیم بوده است. در چارچوب یک‌پارچگی اروپا بزرگ‌ترین بازار مشترک جهان به ‌وجود آمد که ویژگی آن‌ را چهار آزادی بنیادین بیان‌شده در قراردادهای رم در سال 1957 تشکیل می‌دهد: آزادی مبادله‌ی کالا میان کشورهای عضو اتحادیه، آزادی رفت‌وآمد افراد، آزادی ارائه‌ی خدمات در حوزه‌ی اتحادیه‌ی اروپا و هم‌چنین آزادی نقل‌وانتقال سرمایه.

آغاز ناگهانی بحران مالی و بدهی در سال 2008 وحدت اروپا را در برابر چالشی بزرگ قرار داد. تشکیل اتحادیه‌ی بانکی اروپا که استانداردهای مشترک و راه‌کارهای کنترل بخش مالی در حوزه‌ی یورو را تعیین می‌کند، به خواست اصلی آلمان در سیاست اروپائی‌اش تبدیل شد. دفاع از هم‌بستگی اروپائی‌ها حتی در دوران‌های سخت اقتصادی با حمایت گسترده‌ی مردم آلمان روبه‌رو می‌شود. بزرگی و توان‌مندی بازار مشترک اروپائی، اتحادیه‌ی اروپا را به بازیگر اصلی در اقتصاد جهان تبدیل کرده‌اند. بیش از یک‌پنجم از تولید ناخالص داخلی در سطح بین‌المللی از حوزه‌ی یورو به ‌دست می‌آید و این حوزه را از این نظر در جایگاه دوم پس از ایالات متحده قرار می‌دهد. حوزه‌ی یورو درعین‌حال مهم‌ترین وارد‌کننده و صادرکننده‌ی کالا و خدمات در جهان است. صندوق بین‌المللی پول برای این حوزه‌ی اقتصادی در سال آینده رشدی 6/1 درصدی را پیش‌بینی کرده است. این در حالی است که اقتصاد این حوزه در سال 2013 هنوز دوران رکود را می‌گذراند. آلمان به ‌عنوان قوی‌ترین اقتصاد ملی در اتحادیه‌ی اروپا در دوره‌های دگرگونی‌های اقتصادی و اجتماعی نیز مسئولیتی استثنائی به ‌عهده دارد.

دوستی آلمان و فرانسه به ‌مثابه موتور محرک وحدت اروپا

آلمان و فرانسه پس از پایان جنگ جهانی دوم و به‌ موازات یک‌پارچگی اروپا هم‌کاری نزدیکی را با یک‌دیگر پی ریختند که امروز به الگویی برای آشتی دو ملت تبدیل شده است. هر دو کشور در سال 1957 ازجمله شش کشور پایه‌گذار بازار مشترک اروپا (EWG) بودند که هسته‌ی اصلی اتحادیه‌ی اروپای امروز بود. دوستی آلمان و فرانسه، که در سال 1963 با قرارداد الیزه مشروعیت یافت، بر روابط نزدیک میان جوامع مدنیِ دو کشور و تعداد بی‌شماری نهادهای آلمانی ـ فرانسوی استوار است. هر دو کشور مواضع خود را در عرصه‌های سیاست خارجی و سیاست اروپائی به‌طورتنگاتنگ با یک‌دیگر هم‌آهنگ می‌سازند و اغلب با ابتکارات مشترک در توسعه‌ی سازنده‌ی سیاست اروپائی نقش داشته‌اند.

یکی از عناصر نو در فرایند اتحاد اروپا هم‌کاری میان آلمان و لهستان است. آشتی با لهستان با روی‌کرد صدراعظم ویلی برانت به شرق در دهه‌ی هفتاد سده‌ی گذشته به اولین موفقیت‌ها دست یافت. این سیاست با به‌رسمیت‌شناختن مرز مشترک طی قرارداد 2+4 پیرامون جنبه‌های بیرونی وحدت آلمان در سال 1990 و هم‌چنین قرارداد مرزی که در همان سال امضاء شد و با قرارداد همسایگی میان آلمان و لهستان در سال 1991 شکلی نهادینه یافت و ادامه پیدا کرد. روابط نزدیک با فرانسه و لهستان در شکل گفت‌وگوهای سه‌جانبه‌ی «مثلث وایمار» به فرازی در دوستی سه کشور تبدیل شده است.

قدرت بیش‌تر در عرصه‌ی جهانی با اقدام مشترک اروپائی

با قرارداد لیسبون در سال 2009 سیاست خارجی و امنیتی مشترک (GASP) استوارتر از پیش شد. نماینده‌ی ارشد اتحادیه برای سیاست خارجی و امنیتی که ریاست جلسات وزرای خارجه را به ‌عهده دارد، هم‌زمان معاون رئیس کمیسیون اروپا نیز هست. این مسئولیت از سال 2014 به سیاست‌مدار ایتالیائی فردریکا موگرینی سپرده شده است. او نماینده‌ی اتحادیه‌ی اروپا در امور سیاست خارجی و امنیتی در خارج از اتحادیه است و برای انجام وظایفش از پشتیبانی نهاد تازه‌تأسیسِ امور سیاست خارجی اروپائی (EAD) برخوردار است. اتحادیه‌ی اروپا موفق شده با این نهادهای جدید تاثیرگذاری و حضور خود را به‌شکل‌ محسوس افزایش دهد. مدیریت بحران نیز بهبود یافته است. هم‌اکنون پاره‌یی از مأموریت‌های خارجی با مشارکت آلمان و زیر چتر حمایت اتحادیه‌ی اروپا انجام می‌شود.

یکی از محورهای اصلی سیاست خارجی اروپا حفظ روابط با همسایگان شرقی و کشورهای حاشیه‌ی دریای مدیترانه است. در روابط با این کشورها موضوعاتی هم‌چون مهاجرت و مبارزه با تروریسم اهمیتی روزافزون می‌یابند. مهاجرت غیرقانونی به ‌اروپا موضوعی است که همه‌ی کشورهای عضو درگیر آن هستند. شورای اروپا در ماه‌های آوریل و ژوئن 2015 تصمیم گرفت اقداماتی گسترده پیرامون این مسأله انجام دهد. تلاش بیش‌تر برای نجات جان پناه‌جویان در دریای مدیترانه، اقداماتی در راستای مبارزه با قاچاقچیان انسان و مبارزه با علل آوارگی و مهاجرت غیرقانونی در کشورهای مبدأ و ترانزیت در آفریقا و خاورمیانه، بخشی از این مجموعه اقدامات است. مسئله‌ی تقسیم متعادل‌تر پناه‌جویان در اتحادیه‌ی اروپا کماکان نیازمند یک راه‌حل استوار بر وحدت نظر پایدار است. در سال 2014 پنج عضو اتحادیه و بیش از همه آلمان دوسوم از مجموع پناه‌جویان را پذیرفتند. هیچ کشوری در اروپا بیش از آلمان پناه‌جوی سوری نپذیرفته است: 125 هزار نفر. راه حل ارائه‌شده‌ توسط شورای اروپا در زمینه‌ی پذیرش داوطلبانه‌ی پناه‌جویان در کشورهای عضو اتحادیه‌ی اروپا اولین گام در این راستاست.

Related content