Dynamiczny krajobraz szkolnictwa wyższego

W Niemczech istnieje prawie 400 wyższych uczelni. Obecnie kształci się tu 2,7 mln studentów
W Niemczech istnieje prawie 400 wyższych uczelni. Obecnie kształci się tu 2,7 mln studentów impress picture/ullsteinbild
Niemcy są bardzo popularne wśród studentów z całego świata. Różnorodna i znakomita oferta szkolnictwa wyższego – nie tylko w dużych miastach.

System szkolnictwa wyższego Niemiec jest bardzo zróżnicowany: są tu renomowane uniwersytety w wielkomiejskich metropoliach takich jak Berlin czy Monachium, ale również Akwizgran, Heidelberg czy Karlsruhe posiadają znakomite uczelnie. Podstawę świata akademickiego tworzą średnie uniwersytety i mniejsze uczelnie odznaczające się niezwykłą charyzmą 
i prężne w dziedzinie badań naukowych. Z międzynarodowego rankingu szanghajskiego, QS World University oraz rankingu dziennika „Times” - Times Higher Education World University. wynika, że przynajmniej 12 do 20 uniwer­sytetów plasuje się zawsze wśród 200 najlepszych. Najlepiej oceniane są Uniw. Techniczny 
w Monachium, Uniw. im. Ludwika Maksymiliana w Monachium i Uniw. w Heidelbergu.

dpa/Rainer Jensen

Według danych Konferencji Rektorów Szkół Wyższych kandydaci na studia w Niemczech 
w 2017 r. mogli wybierać spośród 399 uczelni (to jest spośród 120 uniwersytetów, 221 wyższych szkół zawodowych, 58 wyższych szkół artystycznych i muzycznych). Ogółem oferują one 19 011 kierunków studiów. W 1999 r. zapoczątkowano proces boloński, który miał na celu ujednolicenie szkolnictwa wyższego w Europie. W wyniku podjętych ustaleń zreorganizowano prawie wszystkie kierunki studiów tak, że po ich ukończeniu otrzymuje się tytuł Bachelor lub Master. 240 szkół wyższych jest finansowanych z budżetu państwa, 39 przez kościół a 120 przez podmioty prywatne.

Rosnąca popularność 
wśród studentów zagranicznych

Krajobraz niemieckich uczelni można podzielić pod względem struktury i pełnionych funkcji na trzy rodzaje: uniwersytety, wyższe szkoły zawodowe oraz wyższe szkoły artystyczne, filmowe 
i muzyczne. Podczas gdy tradycyjne uniwersytety oferują szeroki zakres przedmiotów, uniwersytety techniczne koncentrują się na badaniach podstawowych w zakresie nauk inżynieryjnych 
i przyrodniczych. Dziewięć wiodących uniwersytetów technicznych utworzyło w 2006 r. inicjatywę TU9. Uniwersytety postrzegają się nie tylko jako instytucje świadczące usługi edukacyjne lecz również jako placówki badań naukowych. Realizują one tym samym po dziś dzień ideał edukacyjny Humboldta, w którym działalność naukowo-badawcza i praca dydaktyczna stanowią jedność. Podstawowym ich celem jest promowanie młodego pokolenia naukowców, przekazywanie wiedzy specjalistycznej i wykształcenie naukowców zdolnych do samodzielnej pracy i prowadzenia badań. Charakterystyczny dla Niemiec jest typ wyższej szkoły zawodowej (FH) o silnej orientacji praktycznej, nazywany w anglosaskim obszarze językowym „University of Applied Sciences“. Aktualnie istnieje 221 tego ­typu uczelni. Inauguracja wprowadzenia przez Hesję prawa nadawania tytułów doktorskich przez wyższe szkoły zawodowe wywołało wiele dyskusji. Wcześniej prawo to było zastrzeżone wyłącznie dla uniwersytetów.

Akademizacja ludności rośnie: podczas gdy w 2005 r. liczba studentów I roku stanowiła jeszcze 37% ogółu młodzieży, to obecnie ponad połowa młodych ludzi w Niemczech podejmuje studia. Ustawa Federalna o Wspieraniu Edukacji (BAföG) umożliwia im ukończenie studiów niezależnie od sytuacji finansowej ich rodziny. W międzyczasie prawie co drugi student pochodzi z rodziny nieakademickiej. W semestrze zimowym 2016/2017 na uczelnie przyjęto 2,8 mln studentów, a wśród nich 265,5 tys. studentów, którzy swoją maturę uzyskali za granicą - to jest o 41 procent więcej niż w semestrze zimowym 2006/2007.

Obecnie na niemieckich uniwersytetach ­studiuje więcej niż dwa razy więcej cudzoziemców niż w roku 1996. Najwięcej zagranicznych studentów przybywa z Chin, Indii i Rosji. Republika Federalna Niemiec jest jednym z pięciu krajów cieszących się największą ­popularnością u studentów zagranicznych na całym świecie.

W tym samych czasie uczelnie niemieckie znacznie zwiększyły liczbę oferowanych kierunków studiów obcojęzycznych i międzynarodowych: około 1 400 kierunków oferuje język angielski jako język nauczania; na ponad 730 kierunkach możliwe jest uzyskanie międzynarodowego podwójnego dyplomu. Szczególnie atrakcyjna dla zagranicznych doktorantów jest szeroka oferta ustrukturyzowanych studiów doktorskich. Dodatkową zaletą uczelni niemieckich jest ich stosunkowo ­duża swoboda w płatnościach za studia.

Władze federalne i krajów związkowych wychodzą na przeciw postępującej akademizacji. I tak pod koniec roku 2014 w ramach „Paktu dla wyższych uczelni 2020“ podjęły one decyzję o sfi­nansowaniu w następnych latach dodatkowych 760  tys. miejsc studiów. W całym okresie obowiązywania paktu dla wyższych uczelni, tj. w latach 2007-2023 państwo przeznaczy 20,2 miliardów euro a kraje związkowe udostępnią sumę 18,3 ­miliardów euro.

Inicjatywa doskonałości 
i większego umiędzynarodowienia

W latach 2005-2017 w ramach inicjatywy doskonałości władze federalne i krajów związkowych wspierały szczególnie wybitne projekty i ośrodki naukowo-badawcze przy szkołach wyższych. Tylko w drugiej fazie projektu (2012-2017) środki finansowe z łącznej dotacji w wys. 2,7 mld euro otrzymało 45 szkół podyplomowych, 43 klastry doskonałości i jedenaście projektów ukierunkowanych na przyszłość, które związane są z 39 uniwersytetami. 
Następująca po niej strategia doskonałości została początkowo zaprojektowana na czas nieokreślony. Od 2018 roku suma łącznej dotacji przeznaczonej na ten cel wyniesie 533 mln euro. Powinno to pomóc w osiągnięciu przez niemieckie uniwersytety jeszcze lepszej pozycji w międzynarodowej konkurencji. Oparte na projektach promowanie klastrów doskonałości wzmacnia konkurencyjne na arenie międzynarodowej pola badawcze na uniwersytetach i kooperacjach uniwersyteckich. Jeśli co najmniej dwa klastry doskonałości zostaną zatwierdzone na tej samej uczelni, mają one szansę na stałe awansowanie jako uniwersytet doskonałości.

Nadal ważnym tematem jest umiędzynarodowienie. Niemiecka Konferencja Rektorów Szkół Wyższych liczy ponad 33 tys. porozumień między niemieckimi szkołami wyższymi a uczelniami partnerskimi w około 150 krajach świata. Wśród nich znajdują się programy mające na celu na uzyskanie dyplomów dwóch uczelni. Wiele szkół wyższych uczestniczy w tworzeniu oferty studiów niemieckich i szkół wyższych według modelu niemieckiego za granicą. Takie uczelnie istnieją już w Egipcie, Chinach Jordanii, Kazachstanie, Mongolii, Omanie, Singapurze, na Węgrzech, 
w Wietnamie i w Turcji. Również wzrost mobilności niemieckich studentów jest wspierany ­finansowo. Ponad jedna trzecia studentów przebywa już za granicą. Przypuszczalnie co drugi ­absolwent wyższej uczelni będzie w przyszłości posiadać doświadczenie nabyte podczas studiów zagranicznych. Oferty stypendialne, takie jak program Erasmus+, dofinansowują te niezmiernie istotne wyjazdy na studia.

Related content