Wiodące rynki i innowacje

Sukces na świecie: przedsiębiorstwa produkujące samochody to jedne z największych firm branży motoryzacyjnej
Sukces na świecie: przedsiębiorstwa produkujące samochody to jedne z największych firm branży motoryzacyjnej Alexander Koerner/Getty Images
O obliczu niemieckiej gospodarki decydują cztery silne branże przemysłowe. Trzon gospodarki tworzą średnie przedsiębiorstwa.

Siła gospodarcza Niemiec opiera się w znacznym stopniu na potencjale przemysłu i jego innowacyjności. Za sztandarową gałąź przemysłu niemieckiego uważany jest przede wszystkim przemysł samochodowy, zatrudniający 775 000 pracowników. Przemysł samochodowy, opierający się na sześciu mocnych markach takich jak Volkswagen, BMW, Daimler, Audi i Porsche należące do Volkswagena oraz Opel należący do Groupe PSA, jest jednym z liderów światowej branży motoryzacyjnej. Przedsiębiorstwa przeznaczają miliardowe kwoty na badania i rozwój, aby zabezpieczyć swoją konkurencyjność. Megatrendami w rozwoju motoryzacji są dzisiaj elektroniczne i cyfrowe połączenia w sieci, jazda ze wspomaganiem i jazda autonomiczna.

dpa/Peter Steffen

Z perspektywy globalnej niemieckie koncerny samochodowe ze znacznymi udziałami w segmentach rynku samochodów klasy wyższej średniej i wysokiej wyprodukowały w 2017 r. 16,45 mln samochodów osobowych, dwa z trzech samochodów niemieckich producentów zostało wyprodukowanych za granicą.

Do tradycyjnie silnych gałęzi niemieckiej gospodarki należy obok przemysłu samochodowego budowa obiektów przemysłowych i maszyn oraz przemysł chemiczny. Firma BASF z siedzibą w Ludwigshafen, założona w 1865 r. i zatrudniająca 115 000 pracowników w 353 zakładach produkcyjnych na terenie ponad 80 krajów, jest największym koncernem chemicznym na świecie. Do kluczowych branż zalicza się ponadto przemysł elektrotechniczny i elektroniczny, którego głównym przedstawicielem jest firma Siemens, globalny gracz na 190 rynkach świata. Opracowane przez nie rozwiązania – począwszy od mobilności po odnawialne źródła energii – oceniane są jako bardzo innowacyjne. O znaczeniu rynku światowego dla wielkich gałęzi przemysłu świadczy fakt, że eksport stanowi 60 i więcej procent ich łącznych obrotów.

Najważniejsze ośrodki gospodarcze w Niemczech to Zagłębie Ruhry, wielkomiejskie obszary Monachium i Stuttgartu (nowoczesne technologie, produkcja samochodów), region nad Renem 
i Neckarem (chemia, technologia informacyjna), Frankfurt nad Menem (finanse), Kolonia i Hamburg (port, produkcja samolotów, media). W nowych krajach związkowych powstały małe, ale prężne ośrodki zaawansowanych ­technologii, przede wszystkim regiony wokół Drezna, Jeny, Lipska, Leuny, Berlina i Brandenburgii, określane jako „latarnie morskie“.

Na liście największych przedsiębiorstw niemieckich (według ­obrotów osiągniętych w 2016 r.) przodują i dominują koncerny samochodowe: Volkswagen zajmuje pierwsze miejsce, na ­miejscu 2 i 4 plasują się Daimler i BMW. Allianz (Towarzystwo Ubezpieczeń) zajmuje 3 miejsce, Siemens (elektronika) 5 miejsce przed przedsiębiorstwem telekomunikacyjnym Deutsche ­Telekom i firmą Uniper, która oddzieliła się od firmy Eon.

Przemysł w Niemczech specjalizuje się w opracowywaniu i wytwarzaniu towarów kompleksowych, przede wszystkim dóbr inwestycyjnych i innowacyjnych technologii produkcji. W porównaniu z innymi gospodarkami narodowymi przemysł ma dla Niemiec wyraźnie większe ­znaczenie. W przemyśle i przetwórstwie przemysłowym pracuje ogółem 7,27 mln osób. ­Jedynie w Korei Południowej udział procentowy przetwórstwa przemysłowego w wartości dodanej brutto jest wyższy.

Za siłę napędową gospodarczego potencjału Niemiec uważa się innowacyjność gospodarki. ­Pozytywne efekty daje intensyfikacja wysiłków podejmowanych od 2007 r. na rzecz badań i rozwoju. Przyczyniła się do tego zarówno ­gospodarka, jak i sektor publiczny; decydujący impuls dała tutaj strategia rządu niemieckiego dotycząca nowoczesnych technologii. W 2016 r. na badania i rozwój wydano w Niemczech ogółem prawie 92 miliardy euro, co stanowi 2,48 % produktu krajowego brutto (PKB). Wśród porównywalnych krajów zrzeszonych w OECD Niemcy zajmują pod tym względem piąte miejsce – przed USA i daleko przed Francją i Wielką Brytanią. Wśród państw konkurencyjnych tylko Korea Południowa i Japonia przeznaczają więcej środków na badania i rozwój. Niemcy uchodzą za mistrza Europy w dziedzinie wynalazczości. W 2016 r. niemieckie przedsiębiorstwa złożyły w Europejskim Urzędzie Patentowym w Monachium 32 000 wniosków o ochronę patentową. Do Niemieckiego Urzędu Patentowego i Markowego (DPMA) zgłoszono w tym samym roku 67 898 wynalazków, co stanowi nowy rekord. Największą 
aktywność w tej dziedzinie wykazał producent części samochodowych Bosch (3 693 zgłoszeń) oraz działająca również w tej branży Grupa Schaeffler (2 316). W 2016 r. ochroną objęto 129 511 niemieckich patentów. W tym samym roku, łącznie z patentami przyznanymi przez Europejski Urząd Patentowy na terenie Niemiec było ważnych w sumie
631 404 patentów.

Obszar przemysłowy Niemiec trudno sobie wyobrazić bez stale rozwijającego się sektora usług. ­Ponad 80 procent wszystkich przedsiębiorstw działających w tym sektorze wypracowuje prawie 
70 procent produktu krajowego brutto i oferuje trzy czwarte wszystkich miejsc pracy. Spośród ogółem 30 milionów zatrudnionych osób 12 milionów pracuje u usługodawców publicznych i prywatnych, prawie 10 milionów w handlu, gastronomii i komunikacji, a ponad 5 milionów w firmach świadczących usługi biznesowe.

Średnie przedsiębiorstwa stanowią trzon 
gospodarki

Pomimo wielkich przedsiębiorstw działających w skali globalnej i wielkich gospodarczych „okrętów flagowych” charakterystyczną cechą struktury gospodarczej Niemiec jest obecność 3,6 miliona małych i średnich przedsiębiorstw, osób prowadzących własną działalność gospodarczą oraz wykonujących wolne zawody. 99,6 procent przedsiębiorstw to firmy średniej wielkości. Za średnie uważane są firmy osiągające roczne obroty poniżej 50 milionów euro i zatrudniające mniej niż 500 pracowników. Do tego ­grona dołączyło też wielu imigrantów, którzy chętnie zakładają własne firmy. Ponad 700 tys. osób wywodzących się ze środowisk migracyjnych prowadzi jakieś przedsiębiorstwo. Imigranci stanowią tym samym ważny czynnik gospodarczy w Niemczech.

Według badań grupy bankowej KFW generalnie maleje udział procentowy przedsiębiorstw innowacyjnych – tylko 22 procent małych i średnich firm inwestuje w innowacyjne produkty i  procesy. Wysiłki innowacyjne podejmowane są przede wszystkim przez kilka średnio-dużych firm.
W wielu niszowych segmentach rynkowych niemieckie średnie przedsiębiorstwa to często „ukryci zwycięzcy“, liderzy na rynku europejskim i światowym, oferujący bardzo innowacyjne produkty.

Dobrą pozycję w strukturze gospodarki wyrobił sobie sektor kreatywny. Odgrywa on często rolę pioniera na drodze do gospodarki cyfrowej, opartej na wiedzy, i uważany jest za ważne 
źródło innowacyjnych pomysłów, choć tworzą go przeważnie małe, niedokapitalizowane przedsiębiorstwa. Region Berlin-Brandenburg, gdzie działa 30 000 firm tego sektora, jest 
międzynarodowym centrum przemysłu kreatywnego i firm typu „start-up”.

Gospodarka niemiecka znajduje się u progu czwartej rewolucji przemysłowej. Internet sprawia, 
że świat realny i wirtualny tworzą razem jeden 
„internet rzeczy“. Celem rządu jest wspieranie gospodarki i nauki przy wdrażaniu programu 
„Przemysł 4.0”, aby Niemcy mogły zdobyć pozycję lidera takich technologii i stać się w przyszłości miejscem ich produkcji.

Related content