Praca na rzecz pokoju i bezpieczeństwa

W ramach licznych misji, np. EUTM (European Training Mission w Mali), Bundeswehra uczestniczy w akcjach zagranicznych
W ramach licznych misji, np. EUTM (European Training Mission w Mali), Bundeswehra uczestniczy w akcjach zagranicznych 2013 Bundeswehr/Bier
Niemcy angażują się na rzecz sprawiedliwego, pokojowego i stabilnego ładu międzynarodowego. Prewencja kryzysowa i rozbrojenie odgrywają tutaj ważną rolę.

Dyplomacja, prewencja kryzysowa i pokojowe łagodzenie konfliktów – to priorytetowe instrumenty niemieckiej polityki zagranicznej. Należy do niej zarówno delegowanie urzędników, sędziów, prokuratorów, policjantów, pracowników humanitarnych i innych fachowych sił cywilnych w ramach szeroko zakrojonej polityki bezpieczeństwa, jak i udział Bundeswehry w wielonarodowych misjach pokojowych. Cechą charakterystyczną niemieckiej polityki zagranicznej jest jej silne wielostronne zaangażowanie. Dotyczy to także i w szczególności sytuacji, gdy wymagane jest zastosowanie środków militarnych. Misje zarządzania kryzysowego Bundeswehry odbywają się zawsze w ramach systemów zbiorowego bezpieczeństwa lub obronności. Mogą to być organizacje międzynarodowe jak np. Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ), Unia Europejska (UE) czy Pakt Północnoatlantycki (NATO). Operacje Bundeswehry za ­granicą odbywają się w szerszym kontekście politycznym mającym zarówno komponenty natury cywilnej, a także działania z zakresu polityki, ­pomocy rozwojowej i ekonomiki społecznej. Rząd Federalny przygotował w tym celu wytyczne dla swojego udziału w sytuacjach kryzysowych. Operacje z użyciem uzbrojonych jednostek wojskowych wymagają mandatu od parlamentu i podlegają jego kontroli. Dla podjęcia takich decyzji wymagana jest zgoda większości członków niemieckiego Bundestagu. Z tego powodu Bundeswehrę określa się również mianem armii parlamentarnej.

Republika Federalna Niemiec jest zintegrowana w NATO zarówno pod względem politycznym jak i militarnym od czasu powstania Bundeswehry w 1955 roku. Jej stałe zakotwiczenie w północnoatlantyckim pakcie obronności jest cechą kodu „DNA” niemieckiej polityki zagranicznej. Niemcy są drugim co do wielkości dostawcą sił zbrojnych w NATO i pełnią doniosłą rolę w operacjach ­przeprowadzanych przez NATO, poczynając od operacji Resolute Support (RSM) w Afganistanie, aż po międzynarodowe siły pokojowe KFOR w Kosowie. Od roku 1992 ukończono około 40 ­zagranicznych operacji wojskowych. Wiosną 2018 r. Bundeswehra uczestniczyła w 14 misjach z udziałem 3,5 tys. żołnierzy.

W wyniku kryzysu na Ukranie NATO skoncentrowało się ponownie silniej na swoim kluczowym zadaniu, jakim jest obrona samego sojuszu, i uchwaliło cały szereg uregulowań adaptacyjnych i reasekuracyjnych. Niemcy uczestniczą w tym procesie w sposób bardzo konkretny: w roku 2015 kraj ten - wraz z Holandią i Norwegią - przyczynił się do utworzenia nowych grup bojowych NATO Bardzo Wysokiej Gotowości (VJTF), które polepszyły zdolność reagowania Sojuszu. W roku 2019 Bundeswehra ponownie przejmie rolę przywódczą w VJTF, która przypada na zmianę państwom ramowym w systemie rotacyjnym. Ponadto Niemcy angażują się w ochronę przestrzeni powietrznej krajów nadbałtyckich (Air Policing), a od roku 2017 funkcjonują jako państwo ramowe na Litwie w celu wzmocnionej wysuniętej obecności NATO w krajach nadbałtyckich i w Polsce (enhanced Forward Presence – eFP).

Godne zaufania i szanowane 
państwo członkowskie Organizacji ­Narodów Zjednoczonych

Od momentu przyjęcia w poczet członków ONZ w roku 1973 Republika Federalna Niemiec jest wysoce zaangażowanym, godnym zaufania 
i szanowanym państwem członkowskim tej ­światowej organizacji. W 2018 r. Niemcy zostały po raz szósty wybrane na niestałego członka Rady Bezpieczeństwa ONZ.

Niemcy wpłacają do standardowego budżetu ONZ ok. 161 mln dolarów amerykańskich rocznie, zaś misje pokojowe ONZ współfinansują kwotą ok. 466 mln USD. Stanowi to każdorazowo 6,4% całkowitego budżetu ONZ. Tym samym ­Republika Federalna Niemiec była w latach 2017/2018 czwartym co do wielkości płatnikiem do kasy ONZ. Ponadto w latach 2013 do 2017 Niemcy potroiły swoje płatności na rzecz agencji ONZ ds. uchodźców (UNHCR). Wpłacając 387 mln euro rocznie są one po USA drugim największym płatnikiem do budżetu. Na wiosnę 2018 Niemcy uczestniczyły w pięciu misjach pokojowych ONZ, między innymi w Mali i w Libanie. Wśród ­zachodnich krajów uprzemysłowionych Niemcy są największym dostawcą wojsk na operacje ­pokojowe ONZ. Obecność ONZ widać również na terenie Niemiec, w szczególności na kampusie ONZ w Bonn, gdzie ma swoją siedzibę 19 spośród w sumie 30 instytucji ONZ.

Aby jescze lepiej wspierać działalność organizacji międzynarodowych w misjach utrzymania pokoju Niemcy dalej profesjonalizują edukację i delegowanie cywilnych pracowników humanitarnych dla regionów kryzysowych. Utworzone w 2002 r. Centrum Międzynarodowych Operacji Pokojowych (ZIF) dysponuje stale powięszaną pulą 1 500 pozostających w stałej gotowości ekspertów. Centrum ZIF dokonuje selekcji cywilnych pracowników humanitarnych, przygotowuje ich podczas szkoleń do wykonywania zadań jako obserwatorzy i mediatorzy w regionach ­kryzysowych i państwach postkonfliktowych i przeprowadza analizę ich doświadczeń. We współpracy z Ministerstwem Spraw Zagranicznych ZIF wydelegowało od początku swojego istnienia w ramach wyborczych misji obserwacyjnych około 3 tys. wolontariuszy w charakterze krótko- i długoterminowych obserwatorów i zrealizowało projekty w 65 krajach.

Kolejnym centralym filarem, przy pomocy którego Niemcy wspierają pokój i bezpieczeństwo w Europie jest Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE). OBWE powstała w 1995 r. w wyniku przekształcenia Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (KBWE). Podstawowym dokumentem OBWE jest podpisany w roku 1975 akt końcowy KBWE z Helsinek, w którym ustalono m.in. nienaruszalność granic i pokojowe rozstrzyganie sporów jako podstawowe zasady europejskiego porządku bezpieczeństwa.

OBWE centralnym forum pokoju 
i bezpieczeństwa w Europie

Organizacja ta skupia aktualnie 57 państw-­uczestników z Europy, Ameryki Płn. i Azji Centralnej i jest tym samym największą regionalną organizacją na świecie działającą na rzecz bezpieczeństwa zbiorowego. W celu zapobiegania konfliktom i dla wspierania demokratyzacji OBWE utrzymuje w wielu krajach stałe misje i wysyła ­regularnie - co wspiera również RFN - obserwatorów wyborczych - do swoich państw-uczestników. Podczas kryzysu na Ukrainie ponownie uwypukliło się znaczenie OBWE jako ważnego instrumentu w zarządzaniu kryzysem oraz forum dialogu i budowy zaufania. OBWE wspiera dążenia do rozwiązania konfliktu na wschodniej Ukrainie m.in. poprzez prowadzenie negocjacji politycznych oraz w ramach specjalnej misji obserwacyjnej, która przy zaangażowaniu 650 cywilnych obserwatorów ma nadzorować w rejonach objętych konfliktem realizację porozumienia z Mińska i weryfikować odwrót wojsk i proces demilitaryzacji. Pod przewodnictwem Niemiec w roku 2016 OBWE ponownie uaktywniło istniejące szablony negocjacyjne dla innych ognisk kryzysowych (Transnistria, Górski Karabach). W celu odbudowy zaufania i wzmocnienia pozycji OBWE jako platformy dialogu politycznego na rzecz bezpieczeństwa, Rada Ministerialna OBWE przyjęła pod koniec 2016 r. decyzję w sprawie mandatu dla ustrukturyzowanego dialogu w kwestii wyzwań stawianych przed polityką bezpieczeństwa w Europie i ich implikacji w zakresie polityki kontroli zbrojeń („From Lisbon to Hamburg“).

Zaangażowanie na rzecz rozbrojenia 
i kontroli zbrojeń

Republika Federalna Niemiec świadczy istotny wkład na rzecz światowego bezpieczeństwa angażując się w zakresie rozbrojenia, kontroli zbrojeń 
i nierozprzestrzeniania broni. Niemcy dążą do celu, jakim jest tworzenie świata bez broni jądrowej, angażując się np. w szybką realizację traktatu o całkowitym zakazie prób jądrowych. Wraz z pięcioma stałymi członkami Rady Bezpieczeństwa ONZ i Unią Europejską Niemcy aktywnie przyczyniły się do tego, że w lipcu 2015 r. możliwe było podpisanie wiedeńskiego porozumienia ­nuklearnego z Iranem w sprawie irańskiego programu atomowego. Ponadto Niemcy w dalszym ciągu aktywnie wspierają uniwersalizm i realizację istotnych umów i traktatów międzynarowych, np. konwencji o zakazie broni chemicznej, która kodyfikuje normę niestosowania broni chemicznej.

Również w kwestiach związanych z polityką kontroli zbrojenia w kontekście nowych technologii, jak np. w przypadku autonomicznych systemów bojowych, Niemcy zajęły jasne stanowisko. Rząd Niemiec odrzuca uniezależniające ostateczną decyzję od ludzkiej kontroli, w pełni autonomiczne systemy bojowe i stara się przyczynić do świa­towego potępienia tej broni. Jednym z celów niemieckiej polityki zagranicznej jest realizacja „Traktatu ottawskiego”, centralnego pakietu umów, który ma służyć potępieniu użycia min przeciwpiechotnych.

Wydatkując ok. 75,7 mln euro na projekty likwidacji min i wsparcia dla ich ofiar, Niemcy należą do największych donatorów w tej dziedzinie. Również niszczenie pozostałości broni i amunicji oraz bezpieczne składowanie zagrożonych zapasów ­należą do centralnych zadań niemieckiej polityki.

W obszarze OBWE dużą rolę odgrywa kontrola zbrojeń konwencjonalnych, a także środki mające na celu budowę zaufania i bezpieczeństwa. Niemcy angażują się w ich modernizację i dostosowywanie do aktualnych wyzwań, a w 2016 r. zainicjowały wznowienie kontroli zbrojeń konwencjonalnych w Europie. Powołany do życia podczas hamburskiej konferencji ministerialnej OBWE w końcu 2016 r. tzw. „Strukturalny Dialog” stał się pod niemieckim przewodnictwem w roku 2017 istotnym forum dla architektury bezpieczeństwa w ramach OBWE. Ma on przyczynić się do ­naświetlenia percepcji zagrożeń, ponownego ­pobudzenia współpracy w kwestiach bezpieczeństwa oraz do wzmocnienia kontroli zbrojeń ­konwencjonalnych.

Related content