Silne państwo opiekuńcze

Miesięczny zasiłek rodzinny to celowe wsparcie państwa dla rodzin – oferta opieki w wieku przedszkolnym została rozbudowana
Miesięczny zasiłek rodzinny to celowe wsparcie państwa dla rodzin – oferta opieki w wieku przedszkolnym została rozbudowana Vetta/Getty Images
Rozbudowana sieć ubezpieczeń ustawowych chroni obywateli przed zagrożeniami egzystencjalnymi. Tradycja systemów socjalnych sięga XIX wieku.

Niemcy dysponują jednym z najbardziej ­kompleksowych systemów socjalnych. Podobnie jak i w innych rozwiniętych demokracjach, ­wydatki na cele socjalne stanowią jedną 
z największych pozycji w wydatkach państwowych. W 2016 r. na publiczne wydatki socjalne przeznaczono 918 miliardów euro, co stanowi 
29 procent produktu krajowego brutto (PKB). Opiekuńcze systemy socjalne mają tradycję sięgającą czasów industrializacji Niemiec w drugiej połowie XIX wieku, którą wiąże się z ówczesnym kanclerzem Rzeszy, Ottonem von Bismarckiem. Za jego rządów w 1883 r. wprowadzono najpierw obo­wiązkowe ubezpieczenia zdrowotne dla pracowników, a wraz z ustawodawstwem socjalnym, które zostało rozszerzone w latach kolejnych, powstały podwaliny państwa opiekuńczego. W konstytucji Republiki Federalnej Niemiec ­zasada państwa opiekuńczego 
zawarta jest w artykule 20, w ustępie 1 i w artykule 28. O tym, jaki ma ona przybierać kształt, decydują politycy i społeczeństwo w drodze ­dynamicznych negocjacji; przede wszystkich ze względu na zmiany demograficzne niezbędne są dostosowania.

Sieć socjalna do ochrony przed 
zagrożeniami egzystencjalnymi

dpa/Sebastian Gollnow

Przed skutkami zagrożeń i niebezpieczeństw ­egzystencjalnych chroni dziś obywateli gęsta sieć ustawowych ubezpieczeń: zdrowotnego, emerytalno-rentowego, od następstw nieszczęśliwych wypadków, pielęgnacyjnego i od bez­robocia. Ponadto sieć socjalna obejmuje pod­stawowe zabezpieczenie dla emerytów i osób trwale niezdolnych do pracy, czy świadczenia podatkowe takie jak świadczenie wyrównawcze dla rodzin (zasiłek rodzinny, ulgi podatkowe). 
Po kolejnej podwyżce z początkiem 2018 r. 
rodziny otrzymają po 194 euro miesięcznie 
na pierwsze i drugie dziecko, 200 euro na trzecie i po 225 euro na kolejne dzieci. Wielka Koalicja, która powstała w marcu 2018 r., zamierza w 2019 r. ponownie podwyższyć zasiłek ro­dzinny, a mianowicie o 25 euro. Ponadto umowa koalicyjna przewiduje zakotwiczenie praw dziecka w ustawie zasadniczej.

Pakiet emerytalny, który wszedł w życie w 2014 r., poprawia przede wszystkim sytuację osób starszych. Reforma ta wprowadza między innym emeryturę bez potrąceń od 63 roku życia i tak zwaną „emeryturę dla matek”. Traktuje się ją jako uznanie wysiłku włożonego w wychowanie dzieci. Kobiety, które wychowały dzieci urodzone przed 1992 r., nie miały takich możliwości korzystania z placówek opieki, jakie mają dzisiejsi rodzice, a tym samym mniejsze szanse zawodowe. Ten ­wysiłek na rzecz wychowania dzieci uznany jest jako emerytura dla matek. 9,5 miliona kobiet (i nieliczni mężczyźni) od lipca 2014 r. otrzymują emeryturę wyższą o ponad 300 euro rocznie za każde dziecko. Natomiast osoby wpłacające przez wiele lat na ubezpie­czenie emerytalno-rentowe, które mają 45 lat składkowych, mogą od 1 lipca 2014 r. odejść na emeryturę w wieku 63 lat, pobierając pełne świadczenia emerytalne bez potrąceń.

W Niemczech ubezpieczenie zdrowotne jest obowiązkiem ustawowym. Opiekę medyczną zapewnia szeroka oferta szpitali, gabinetów ­lekarskich i placówek rehabilitacyjnych.

Related content