Zasłużony kraj filmu

Międzynarodowy sukces: tragikomedia Maren Ades pt. „Toni Erdmann“
Międzynarodowy sukces: tragikomedia Maren Ades pt. „Toni Erdmann“ Komplizen Film/NFP/dpa
Kino niemieckie jest dobrze przyjmowane przez widownię na całym świecie. To właśnie w Niemczech powstają regularnie nagradzane filmy wyprodukowane we współpracy międzynarodowej.

Niemcy to kraj filmu: rocznie powstaje tu około 250 filmów kinowych. Sukcesy odnoszone na festiwalach przez takie filmy jak tragikomedia „Toni Erdmann“ w reżyserii Maren Ade lub dramaty jak np. „Dzika” (niem.: „Wild“) w reżyserii Nicolette Krebitz czy „Axolotl Overkill“ w reżyserii Helene Hegemann, sprawiają, że Niemcy jako miejsce produkcji filmowej znajdują się nieustannie w centrum międzynarodowego zainteresowania. Jednak filmy niemieckie odnoszą sukcesy nie tylko w ramach festiwali. Ich projekcje kinowe cieszą się powodzeniem zarówno w kraju jak i za granicą. W 2016 roku 27,7 milionów widzów oglądało w kinach filmy niemieckie. Obrazuje to ich udział rynkowy wynoszący 22,7%. Film „Toni Erdman“ sprzedano do maja 2017 r. już w ponad 100 krajach, a w prawie 40 krajach pokazywano go w kinie. Ambitni młodzi reżyserzy, do których należy m.in. Jonas Rothlaender („Fado“) mają tak samo swoją widownię jak i producenci popularnych hitów kinowych, jak np. aktor i reżyser Til Schweiger z filmem „Honig im Kopf“ i Bora Dagtekin z komedią „Szkolna imprezka” (niem.: „Fack Ju Göthe!“). Niemiecką kinematografię już od dawna kształtują również renomowani twórcy kina autorskiego: i tak np. nowy projekt reżyserski Volkera Schlöndorffa „Powrót do Montauk” (niem.: Rückkehr nach Montauk“) świętował swoją premierę podczas festiwalu Berlinale 2017. Współczesna różnorodność form wyrazu i gatunków artystycznych jest imponująca. Jej korzenie tkwią także w długiej tradycji kinematografi.

Pasjonujący krajobraz produkcji filmowej

Efekty specjalne użyte w filmie Martina Scorsese „Hugo i jego wynalazek“ powstały w znacznej części w niemieckiej firmie Pixomondo.
Efekty specjalne użyte w filmie Martina Scorsese „Hugo i jego wynalazek“ powstały w znacznej części w niemieckiej firmie Pixomondo. Paramount/dpa

Niemcy posiadają szereg ważnych wytwórni filmowych, na przykład w Monachium, Hamburgu czy Kolonii. Studia filmowe Babelsberg w Poczdamie pod Berlinem cieszą się międzynarodową renomą. Założone zostały one już w 1912 roku są tym samym najstarszymi studiami filmowymi na skalę światową. Od tamtego czasu kręci się tu filmy kinowe. Babelsberg jest śwatowym symbolem znaczącego dziedzictwa filmowego, przede wszystkim z pierwszej i drugiej dekady XX wieku. Kojarzy się ono z nazwiskami takich reżyserów jak Fritz Lang („Metropolis“), Friedrich Wilhelm Murnau („Nosferatu“) czy gwiazd jak Marlene Dietrich. Obecnie w wytwórni Babelsberg dzięki najnowocześniej wyposażonym halom zdjęciowym i pracowniom plastycznym oraz zespołowi twórców filmowych i ekspertów technicznych posiadającym międzynarodow doświadczenie obok znaczących produkcji krajowych coraz częściej powstają także wielkie koprodukcje międzynarodowe. I tak światło dzienne ujrzały tu między innymi wykonane po części w studiu filmowym Babelsberg filmy „Ultimatum Bourne’a “, „Bękarty wojny“ i „Obrońcy skarbów“ oraz filmy nagrodzone Oscarem „Fałszerze“, „Lektor“ i „Grand Budapest Hotel“. Obecnie, w ośrodku medialnym Babelsberg oprócz planów filmowych, Parku Filmowego, Uniwersytetu Filmowego im. Konrada Wolfa i średniej szkoły filmowej znajduje się wiele innych instytucji i firm medialnych. Coaching talentów filmowych, edukacja zawodowa i produkcja filmowa w Babelsberg łączą się tu w godną naśladowania partnerską sieć współpracy.

Także w odgrywającej coraz większą rolę dziedzinie „efektów specjalnych“, cieszące się już uznaniem na arenie międzynarodowej spółki niemieckie, jak np. Pixomondo, Rise FX czy Mackevision, mogą godnie konkurować na globalnym rynku. Do powierzanych im zleceń należy między innymi zastosowanie technologii cyfrowej w wielkich produkcjach amerykańskich. W kontekście filmu „Gra o tron“ firma Pixomondo otrzymała nagrodę Emmy. We współpracy z Niemcami wyprodukowano w 2012 roku nagrodzoną Oscarem bajkę filmową „Hugo i jego wynalazek“ w reżyserii Martina Scorsese.

Promocja filmów ze środków państwowych i krajów związkowych

Przemysł filmowy otrzymuje wsparcie finansowe na szczeblu federalnym, np. dzięki przedstawicielowi rządu federalnego ds. Kultury i Mediów (BKM), pani minister stanu Monice Grütters, z Federalnego Funduszu Filmowego (DFFF), z budżetu przeznaczonego na dofinansowywanie kultury filmowej oraz poprzez Agencję Promocji Filmu (FFG). Dotacje dla twórców filmu przewidziane są także na szczeblu krajów związkowych: każdy z nich posiada własne organy finansujące. Kręcenie filmów napotyka jednak na coraz większe trudności wskutek nieustannych zmian zasad i modeli finansowania oraz rywalizacji o dobrą pozycję na arenie międzynarodowej. Równie istotne jest utrzymanie wysokiego poziomu konkurencyjności lokalizacji produkcji filmowej w Niemczech na przyszłość. W związku z tym BKM zwiększyła na ten cel dotacje z budżetu przeznaczonego na rozwój kultury w 2016 i 2017 roku o 15 mln euro do 18 mln euro. Wzmocni to znacznie rozwój, produkcję i ocenę wybitnych pod względem artystycznym niemieckich filmów kinowych. W czasie festiwalu Berlinale 2017 BKM zwiększyło ponadto wsparcie DFFF na rok 2017 o 25 mln euro do poziomu 75 mln euro. W 2018 roku planowane jest podniesienie tej kwoty nawet do 125 mln euro. Głównym celem tych działań jest wzmocnienie pozycji w rywalizacji o międzynarodowe produkcje filmowe na wielką skalę.

W dziedzinie kina Berlin i Poczdam-Babelsberg zajmują wiodącą pozycję: ponad 1.800 firm branży filmowej osiągnęło w 2016 roku obrót roczny wynoszący prawie 900 mln euro. Na drugim miejscu znajduje się Bawaria z należącą do niemieckiej ekstraklasy w dziedzinie rozrywki wytwórnią filmów Constantin w Monachium, trzecie miejsce zajmuje Nadrenia-Westfalia.

Elektryzujące festiwale

Ale oczywiście nie chodzi tylko o ekonomiczny aspekt produkcji filmowej, lecz o to, by zadbać o postrzeganie filmów. W tym celu trzeba na nie zwrócić uwagę opinii publicznej - np. poprzez działania marketingowe i festiwale filmowe. Odbywający się w lutym każdego roku w stolicy Niemiec Festiwal Berlinale jest najbardziej elektryzującym wydarzeniem niemieckiej branży kinematograficznej. Już od dłuższego czasu organizowane Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Hof oraz Festiwal o nagrodę Maxa-Ophülsa w Saarbrücken są istotnymi platformami dla nowych estetycznych form wyrazu. Najbardziej prestiżową i najwyżej dotowaną nagrodą w dziedzinie kinematografi wynoszącą prawie trzy mln euro jest Niemiecka Nagroda Filmowa, zwana także „Lolą”. Laureatów nagród wybierają członkowie niemieckiej Akademii Filmowej.

Satysfakcjonująca edukacja dla filmowców

O Niemieckiej Nagrodzie Filmowej marzy większa część młodego pokolenia filmowców, które prezentuje swoje prace głównie w miastach Hof i Saarbrücken. Nauka zawodu oferowana jest w całym kraju, zarówno w państwowych jak i prywatnych ośrodkach edukacyjnych, ponadto istnieją specjalne klasy w wyższych szkołach artystycznych, kilka prywatnych placówek edukacyjnych jak np. Międzynarodowa Szkoła Filmowa w Kolonii, półpaństwowa Hamburg Media School. Wiele wydziałów szkół wyższych oferuje zajęcia z teorii i historii filmu oraz czerpiące z aktualnych osiągnięć i uznane w świecie kierunki studiów kształcące w dziedzinie efektów specjalnych i animacji. Była Szkoła Wyższa Filmu i Telewizji im. Konrada Wolfa w Babelsberg została kilka lat temu przemianowana na pierwszy i jak dotychczas jedyny Uniwersytet Filmowy w Niemczech. Doskonałą reputacją cieszą się tównież takie ośrodki edukacyjne jak Niemiecka Akademia Filmowo-Telewizyjna w Berlinie, Szkoła Wyższa Telewizji i Filmu w Monachium oraz będąca jednym z największych ośrodków edukacyjnych przyszłych filmowców w Niemczech Akademia Filmowa Baden-Württemberg w Ludwigsburgu, na której kształci się około 500 studentów. Niemiecki reżyser światowej sławy - Wim Wenders - podjął w 1967 roku studia w wówczas nowo powstałej Wyższej Szkole Telewizji i Filmu w Monachium.