Żywa kultura pamięci

Pomnik zamordowanych w Europie Żydów w samym środku Berlina przypomina o prawie sześciu milionach ofiar Zagłady
Pomnik zamordowanych w Europie Żydów w samym środku Berlina przypomina o prawie sześciu milionach ofiar Zagłady Andreas Pein/laif
Pamięć o zbrodniach narodowego socjalizmu, ale również o niesprawiedliwości ustroju NRD w Niemczech, pod trzymywana jest w licznych miejscach pamięci.

Konfrontacja z wojną i despotyzmem, z ideologicznie umotywowanymi przestępstwami i polityczną niesprawiedliwością w XX wieku oraz pamięć o ofiarach prześladowań odgrywają ważną rolę w kulturze pamięci Republiki Federalnej Niemiec. Zachowanie sprawozdań świadków historii należy do samego sedna kultury pamięci, która jest ukierunkowana na to, by zbrodnie narodowego socjalizmu utrwaliły się w świadomości również przyszłych pokoleń. Do żywej kultury pamięci należą również liczne miejsca pamięci o różnych grupach ofiar w całych Niemczech. Pomnik zamordowanych w Europie Żydów w samym środku Berlina przypomina o prawie sześciu milionach ofiar Zagłady.

dpa/Wolfram Steinberg

W latach 2014 i 2015, gdy obchodzono stulecie wybuchu pierwszej wojny światowej i dwudziestopięciolecieupadku muru berlińskiego, dominowała przede wszystkim wdzięczność. Wdzięczność wobec aliantów koalicji antyhitlerowskiej za wyzwolenie w roku 1945, ale również za szansę odbudowy i zjednoczenia w roku 1990. A także wdzięczność wobec tych ofiar Zagłady, które przeżyły i dały świadectwo o zbrodniach – i podały rękę demokratycznym Niemcom po drugiej wojnie światowej. Wznowienie stosunków dyplomatycznych między Izraelem i Niemcami, którego pięćdziesięciolecie obchodzono, było szczególnym znakiem tej gotowości do pojednania.

Pamięć o wojnie, 
ruchu oporu i dyktaturze

Również pamięć o dyktaturze komunistycznej w czasie istnienia sowieckiej strefy okupacyjnej (1945–1949) i NRD (1949–1990) ma zostać podtrzymana dla tych pokoleń, które nie przeżyły podziału Niemiec i ustroju NRD. W  tym celu znaczenie ma nadal urząd Federalnego Pełnomocnika ds. Dokumentów Służby Bezpieczeństwa Wewnętrznego NRD (Stasi), gdzie nadal przegląda się, sortuje i udostępnia akta osobom zainteresowanym i naukowcom. W ramach stałej ekspozycji w budynku byłej centrali Stasi w Hohenschönhausen (dzielnicy Berlina), w zrozumiały sposób przedstawiane są metody i środki pracy Stasi w celu inwigilacji, kontroli i zastraszenia ludności. W byłych placówkach Stasi w największych miastach Niemiec Wschodnich utrzymywana jest pamięć o dyktaturze NRD za pośrednictwem wystaw i wykładów.

Ruchowi oporu przeciwko dyktaturze nazistowskiej poświęcone jest Miejsce Pamięci o Ruchu Oporu w bloku Bendlera w dzielnicy Berlin-Mitte. Znajduje się ono w historycznym miejscu nieudanej próby przewrotu dokonanego przez grupę skupioną wokół hrabiego Stauffenberga 20 lipca 1944 r. To miejsce pamięci dokumentuje, jak pojedyncze osoby i grupy w latach 1933–1945 stawiały opór przeciwko dyktaturze nazistowskiej i wykorzystywały możliwości działania.

Related content