Dinamik yükseköğrenim ülkesi

Almanya’da yaklaşık 400 yüksek öğretim kurumunda 2,7 milyon öğrenci kayıtlı
Almanya’da yaklaşık 400 yüksek öğretim kurumunda 2,7 milyon öğrenci kayıtlı impress picture/ullsteinbild
Almanya uluslararası öğrencilerin çok tercih ettiği bir ülke. Yalnızca büyük şehirlerle sınırlı kalmayan üniversite coğrafyası çok yönlü ve mükemmel.

Almanya’nın yükseköğrenim coğrafyası sıradışı bir çeşitliliğe sahip: Bu coğrafyada Berlin ve Münih gibi büyük metropollerdeki tanınmış üniversitelerin yanısıra Aachen, Hedielberg ya da Karlsruhe gibi daha küçük kentlerde de mükemmellik merkezi sıfatını kazanmış üniversiteler bulunuyor. Araştırma ağırlıklı orta büyüklükteki ve daha küçük boyutlardaki üniversiteler büyük bir cazibeye sahipler ve akademik yaşamın çekirdeğini oluşturuyorlar. Uluslararası Şanghay Sıralaması, QS World University Rankings ya da Times Higher Education World University Rankings gibi listelerde her yıl en az on iki - yirmi Alman üniversitesi ilk 200’e giriyor. Özellikle Münih Teknik Üniversitesi, Münih Ludwig Maximilians Üniversitesi ve Heidelberg Üniversitesi listelerde yüksek dereceler alıyor.

dpa/Rainer Jensen

Üniversite Rektörleri Konferansı’nın (HRK) verilerine göre 2017 yılında öğrenciler toplam 399 yükseköğretim kuruluşu (120 üniversite, 221 meslek üniversitesi, 58 sanat ve müzik yüksek okulu) arasından seçim yapma şansına sahipti. Bu kurumlar toplam 19.011 öğrenim programı sunuyor. 1999 yılında Avrupa genelinde ortak bir yükseköğrenim çerçevesi için hayata geçirilen Bologna Süreci doğrultusunda mevcut öğretim programlarının tamamına yakını “bakelorya” ve “master”olarak derecelerini benimsedi. Yükseköğretim kuruluşlarının 240’ı devlet, 39’u kilise, 120’si ise özel kuruluşlarca finanse ediliyor.

Uluslararası öğrencilerin Almanya’yı 
tercihlerindeki artış

Almanya’daki yükseköğretim kuruluşları yapı ve görevleri bakımında temel olarak üçe ayrılır: Üniversiteler, meslek üniversiteleri ve sanat, film ve müzik yüksek okulları. Klasik üniversiteler geniş bir öğretim programı yelpazesi sunarken teknik üniversiteler mühendislik bilimleri ve doğa bilimleri alanlarında temel araştırmalara yoğunlaşır. Almanya’nın önde gelen dokuz teknik üniversitesi (TU) 2006 yılında bir araya gelerek TU-İnisiyatifi’ni kurdu. Üniversiteler kendilerini yalnızca öğretim merkezleri olarak değil, aynı ölçüde araştırmanın merkezleri olarak da tanımlamaktadır ve bu bağlamda günümüzde dahi araştırma ve öğretimin birliğini savunan “Humboldt ideali”nin vücut bulduğu yerlerdir. Üniversitelerin birincil hedefi yeni kuşak bilimcilere destek olmak, sağlam temellere dayanan uzmanlık bilgilerini aktarmak ve kendi çalışmalarını ve araştırmalarını yürütebilecek yetkin bilimciler yetiştirmektir. Ağırlıklı olarak uygulamaya yönelik bir yapıya sahip olan 221 meslek üniversitesiyse (FH) Almanya’ya özel bir yapılanmadır ve Anglosakson ülkelerde ifade edilirken, buralarda genel olarak kullanılan “University of Applied Sciences” adı eklenmektedir. Hessen eyaletindeki meslek üniversitelerine ilk kez doktora hakkının tanınması çok tartışma konusu oldu. Daha önce doktora hakkı yalnızca genel üniversitelerle sınırlıydı.

Almanya’da üniversite mezunu sayısı giderek artıyor: 2005 yılında yükseköğretime başlayan kişi sayısı yüzde 37 iken günümüzde Almanya’daki gençlerin yarıdan fazlası bir öğretim programına başlıyor. Federal Eğitim Teşvik Yasası (BAföG) herkese ailelerinin ekonomik durumundan bağımsız olarak öğrenim görme fırsatı tanıyor. Şimdilerde yükseköğrenim gören neredeyse iki kişiden birinin ailesi yükseköğrenim almamış olanlar. Almanya’da 2016/2017 öğretim yılında 265.500’ü liseyi yurt dışında bitirmiş yabancı öğrenci olmak üzere toplam 2,8 milyon öğrenci yükseköğretim kuruluşlarına kayıtlıydı; bu rakam 2006/2007 öğretim yılına göre yüzde 41 daha fazla.

Günümüzde Almanya’daki yabancı öğrenci sayısı 1996 yılına kıyasla iki kattan fazla. Uluslararası öğrencilerin büyük çoğunluğu Çin, Hindistan ve Rusya gibi ülkelerden geliyor. Almanya, uluslararası öğrencilerin tercihlerinde dünyadaki ilk beş ülke arasında.

Alman yükseköğretim kurumları yabancı dilde eğitim veren uluslararası öğretim programlarının sayısını da artırdı; yaklaşık 1.400 program, eğitim dili olarak İngilizce kullanıyor; 730’dan fazla programda uluslararası çift diploma almak mümkün. Uluslararası doktora adayları için özellikle de yapılandırılmış pek çok doktora programı büyük bir cazibeye sahip. Almanya’da öğrenimin büyük ölçüde ücretsiz olması da buradaki yükseköğretim kuruluşlarının artılarından.

Yükseköğrenimdeki artışı Federal Yönetim ve eyaletler birlikte destekliyor: 2014 sonunda imzalanan “2020 Yükseköğrenim Paktı” ile takip eden yıllarda 760.000 yeni üniversite kontenjanının finanse edilmesi kararlaştırıldı. 2007-2023 yılları arasındaki dönemi kapsayan Yükseköğrenim Paktı’nı Federal Yönetim 20,2 milyar Avro, eyaletler ise toplam 18,3 milyar Avro’yla finanse edecekler.

Daha fazla mükemmeliyet ve 
uluslararasılaşma için inisiyatifler

2005-2017 yılları arasında Federal Yönetim ve eyaletler Mükemmeliyet İnisiyatifi ile yüksek­öğretim kuruluşlarında özellikle ön plana çıkan araştırma projelerini ve üniversite birimlerini destekliyor. Sadece 2012–2017 program döneminde toplam 39 üniversitedeki 45 lisans­üstü program, 43 mükemmeliyet kümeleşmesi ve 11 gelecek konsepti 2,7 milyar Avroluk bir teşvik meblağıyla desteklendi. Bundan sonraki mükemmeliyet stratejisi için şimdilik öngörülen bir süre yok ve 2018’den itibaren yıllık 533 milyon Avro ödenek ayrıldı. Bu katkıların amacı, Alman üniversitelerinin uluslararası rekabette daha da iyi bir noktaya gelmeleri. Mükemmeliyet kümeleşmelerini teşvik, üniversitelerde ve üniversite birliklerinde rekabet gücü yüksek araştırma alanlarının gelişmesine proje bazlı olarak katkıda bulunuyor. Aynı üniversitede en az iki mükemmeliyet kümeleşmesi varsa o kurumun sürekli teşvik alma şansı ortaya çıkıyor.

Uluslararasılaşma önemli bir konu olmayı sürdürüyor. Üniversite Rektörleri Konferansı verilerine göre, Alman üniversiteleri 150 farklı ülkedeki partner kurumlarla 33.000’den fazla uluslararası işbirliği anlaşması yaptı. Bu projeler arasında çift mezuniyet sunan pek çok program da bulunuyor. Pek çok yükseköğretim kuruluşu Alman öğretim programları yelpazesinin genişletilmesine ve Mısır, Çin, Ürdün, Kazakistan, Moğolistan, Umman, Singapur, Macaristan, Vietnam ve Türkiye gibi ülkelerde Alman modeline uygun yeni üniversiteler kurulmasına katkıda bulunuyor.

Alman üniversite öğrencilerinin yurt dışındaki hareketliliğinin genişletilmesi de destekleniyor. Bu öğrencilerin üçte birinden fazlası öğrenimlerinin bir kısmını yurt dışında gerçekleştiriyor. Gelecekte ise yurt dışı deneyimi edinen öğrenci oranının yüzde 50’ye çıkarılması hedefleniyor. ERASMUS+ gibi burs olanakları bu önemli deneyim için teşvik sağlıyor.

Related content